Trong tác phẩm" Đoạn trường tân thanh” của cụ Nguyễn Du, lúc nàng Kiều bán mình chuộc tội cho cha sắp sửa đi về ở cùng Mã Giám Sinh, nàng đã nhắn nhủ với em là Thúy Vân xin thay mình mà kết duyên với Kim Trọng có câu:

“ Giữa đường đứt gánh tương tư,

Loan giao chắp nối tơ thừa mặc em”

Có bản chép là “ keo loan chắp mối tơ thừa mặc em”

“ Keo loan” bởi chữ” Loan giao” mà ra. Nghĩa là một thứ keo chế bằng máu chim loan.

  Sách “ Hán Võ ngoại truyện” có chép:  Đời nhà Hán ( 206trước-196 sau CN), miền tây hải có cống cho vua thứ keo loan. Vua Võ đế ( 140-88 trước CN) thường bị đứt dây cung nên lấy keo này nối lại, đặt tên thú keo đó là “ tục huyền giao” tức là keo loan nối dây cung.

  Sách “ Hán Thư ” cũng có chép: Vua Võ đế ra lệnh cho Câu Qua phu nhân Triệu thị đánh đàn, nhưng đương đánh, dây đàn boõng đứt, Triệu thì khóc nói:

-Giữa lúc đánh đàn mà đứt dây đó là điềm gở.

Vua Võ đế an ủi:

-Dây đứt thì nối lại có gì mà gở.

Đoạn sai người lấy máu chim loan nấu với keo để nối lại dây đàn.

  Đời nhà Tống ( 950-1275) Đào Cốc vâng lệnh vua đi sứ Giang Nam, được gặp một thiếu nữ là Trần Nhược Lan. Hai người yêu nhau vô cùng và cùng nhau ở một đêm để trao đổi ân tình, nhưng vì sứ mạng, Đào phải gấp rút về triều phục lệnh. Một đêm ân ái, tình thắm duyên nồng, giữa đường hạnh ngộ, mới gặp gỡ lại chia phôi, mối tình canh cánh bên lòng gây biết bao niềm cảm xúc, nên sau khi Đào về có làm một bài thơ gửi cho người yêu, trong đó có câu:

“Tỳ bà bát tận tương tư điệu tri âm thiểu,

Đãi đắc loan giao tục đoạn huyền, thị hà niên?”

Nghĩa là: “Đàn tỳ bà đã gẩy hết khúc tương tư, mà người tri âm có ít, đợi được keo loan chắp nối dây đàn đứt, biết đến năm nào?”

Tác giả mượn dây đàn đứt vì mối tình đứt, và mượn sự chắp dây đàn để nói sự chắp tơ tình.

( như sách đã chép)

THE END.